मुंबई: बहुचर्चित वस्तू आणि सेवा कर अर्थात जीएसटी उद्यापासून म्हणजेच१ जुलैपासून प्रत्यक्षात येणार आहे. जीएसटी लागू झाल्यास अनेक वस्तूंच्या किंमती बदलणार आहेत. यामध्ये काही वस्तू अनपेक्षितरीत्या महाग होतील, तर काही स्वस्त होतील. २००३पासून सुरू झालेला हा जीएसटीचा प्रवास अखेर लागू होण्याच्या स्थितीपर्यंत आला आहे. जीसटी लागू होण्यापूर्वी घरगुती वस्तू आणि चैनीच्या वस्तूंवरील कर आणि किंमती कशा होत्या, तसेच जीएसटी लागू झाल्यानंतर त्याच वस्तूंवरील कर आणि किंमतीत काय बदल होणार आहेत याचा घेतलेला हा धावता आढावा.
वाहने (कार)
किंमत: रु. ६ लाख
जीएसटीपूर्व कर: रु. २.४६ लाख (४१ टक्के)
वरील किंमत ही मध्यम आकाराच्या कारची दिली आहे. मात्र मोठ्या व एसयूव्ही कारच्या किंमतीत ५५ टक्क्यांवरून ४३ टक्के, तर लहान कारच्या किंमतीत ३० टक्क्यांवरून २९ टक्के फरक पडेल.
सोन्याचे दागिने
किंमत: रु. ५० हजार (१० हजार रुपये घडणावळ खर्च वेगळा)
जीएसटीपूर्व एकूण कर: रु. १००० (२ टक्के)जीएसटीनंतर कर: रु. १,५०० (३ टक्के)
जीएसटीनंतर रेडिमेड सोन्याचे दागिने स्वस्त होणार आहेत. मात्र, स्वतंत्ररित्या दागिने तयार करायचे असतील, ते महाग
स्वयंपाकाचे तेल (रिफाइंड ऑइल)
किंमत: रु. २००
जीएसटीपूर्व कर: रु. २३
जीएसटीनंतर कर: रु. १०
हेअर ऑइलवर १८ टक्के जीएसटी आकारणी होणार आहे. मात्र, खोबऱ्याचे तेल, स्वयंपाकाचे रिफाइंड तेल यांवर ५ टक्के कर आकारण्यात येईल.
रेफ्रिजरेटर व वॉशिंग मशिन
किंमत: रु. २०,०००
जीएसटीपूर्व एकूण कर: रु. ६,६०० (३३ टक्के)
जीएसटीनंतर कर: रु. ५,६०० (२८ टक्के)
व्हाइट गुड्सच्या संदर्भात जीएसटी पूर्वीचे आणि नंतरच्या करांमध्ये फारसा फरक नाही. त्यामुळे १ जुलैनंतर बजेटमध्ये फारशी वाढ होण्याची शक्यता नाही.
हॉटेलांतील वास्तव्य
किंमत: रु. ७,०००
जीएसटीपूर्व कर: रु. १,०५० (१५ टक्के)
जीएसटीनंतर कर: रु. १,९६० (२८ टक्के)
एक हजार रुपयांपेक्षा कमी दर असणाऱ्या हॉटेलच्या खोलीत मुक्काम केल्यास त्यावर जीएसटी आकारण्यात येणार नाही. पाच हजार रुपयांवरच्या रूमसाठी २८ टक्के जीएसटी लागू होईल.
बिस्किटे, कॉर्न फ्लेक्स
किंमत: रु. ५०
जीएसटीपूर्वीचा कर: रु. १६ (३२ टक्के)
जीएसटीनंतर कर: रु. ९ (१८ टक्के)
अशाच प्रकारे कररचना आइस्क्रिमसाठीही आहे. मात्र, आइस्क्रिमला कम्पोझिशन योजनेचा लाभ घेता येणार नसल्यामुळे आइस्क्रिम महाग होण्याची शक्यता आहे.
रेल्वे प्रवास (एसी कोचमधून)
खर्च: रु. ३,०००
जीएसटीपूर्व कर: रु. १३१
जीएसटीनंतर कर: रु. १५०
लोकल ट्रेन व रेल्वे स्लिपर क्लास यांतून प्रवास करताना त्या तिकिटांवर जीएसटी लागू होणार नाही. मात्र, प्रथम वर्ग व एसी कोचमधील प्रवास महाग होणार आहे.
दूरसंचार (२ फोन व १ डीटीएच बिल)
खर्च: रु. २,५००
जीएसटीपूर्व कर: रु. ३७५
जीएसटीनंतर कर: रु. ४५०
या सेवांना मोठ्या प्रमाणात इनपुट क्रेडिटचा फायदा मिळणार नसल्याने ग्राहकांना वाढीव दराने करभरणा करावा लागणार आहे.
मनोरंजन (चौघांसाठी सिनेमाचा खर्च)
मूळ खर्च: रु. १,२००
जीएसटीपूर्व कर: रु. ४८० (४० टक्के)
जीएसटीनंतर कर: रु. ३३६ (२८ टक्के)
छोट्या शहरांमधील सिंगल स्क्रीन थिएटरच्या १०० रुपयांपर्यंतच्या तिकिटावर कर नाही.
हॉटेलातील खाणे (चौघांच्या कुटुंबासाठी)
मूळ खर्च: रु. २,०००
जीएसटीपूर्व कर: रु. २४०
जीएसटीनंतर कर: रु. ३६०
हॉटेलमधील सेवेवर जीएसटी अंतर्गत १२ टक्के कर आकारला जाईल. फाइव्हस्टार हॉटेलमधील जेवणावर २८ टक्के कर आकारला जाईल.
स्वस्त काय?
बिस्किटे, चॉकलेट, केशतेल, साबण, टूथपेस्ट, टीव्ही, वॉशिंग मशिन, प्राथमिक स्मार्टफोन, सिमेंट, चहा, कॉफी, साखर, चित्रपट तिकिटे, नाटकाची तिकिटे, हॉटेलमधील खाणे, दुचाकी, प्राथमिक कार फर्निचर, खासगी टॅक्सी सेवा, दूध, धान्ये, भाज्या, फळे, आलिशान कार, मिठाई, झाडू, मेणबत्ती, सायकली,अॅल्युमिनियमची भांडी, तांब्याची भांडी, खते.
महाग काय?
मोबाइल बिल, आयुर्विमा पॉलिसी, बँकिंग सेवा, गुंतवणूक व्यवस्थापन सेवा, वाय-फाय सेवा, डीटीएच सेवा, तिकिटांचे ऑनलाइन बुकिंग, घरभाडे, आरोग्यसेवा, शाळेची फी, कुरियर सेवा, मेट्रोचा प्रवास, एअरिएटेड पेये, शाम्प, अत्तरे, सोने, सिगरेट्स, पान मसाला, बटर, चीज, सुकामेवा, रेझर, मनगटी घड्याळ, व्हिडिओ गेम्स, स्टोव्ह, इलेक्ट्रिक हॉट प्लेट, वॉल पेपर, प्लास्टर, टायर, प्लास्टिक वस्तू, टारपोलिन इ.
चैनीच्या, ‘पाप’ वस्तूंना फटका!
जीएसटी लागू झाल्यानंतर प्रामुख्याने चैनीच्या वस्तू (लक्झरी) व ‘पाप’ वस्तूंच्या (सिन) किमती वाढणार आहेत. महागड्या कारच्या बाबतीत मात्र समीकरण उलटे होणार असून, या कारच्या किंमती तब्बल १२ टक्क्यांपर्यंत उतरणार आहेत.
चैनीच्या वस्तू किंमत सध्याचा एकूण कर जीएसटीनंतर एकूण कर
सोने ५० हजार १,००० (२ टक्के) २,५०० (५ टक्के)
विमान प्रवास (बिजनेस क्लास) १० हजार ९०० (नऊ टक्के) १२०० (१२ टक्के)
पंचतारांकित हॉटेल ७ हजार १०५० (१५ टक्के) १९६० (२८ टक्के)
डिझेल कार ५ लाख १,४०,००० (२८ टक्के) १,५५,००० (३१ टक्के)
परफ्युम, शॅम्पू २०० ४४ (२२ टक्के) ५६ (२८ टक्के)
(वरील किंमती प्रातिनिधिक आहेत.)
कार सध्याची किंमत जीएसटीनंतर
मर्सिडीज एस-क्लास ५०० १ कोटी ८७ लाख १ कोटी ८० लाख
ऑडी ए६ ५३ लाख ७५ हजार ४६ लाख ४९ लाख
ऑडी ए४ ४३ लाख ३० हजार ३६ लाख ९९ हजार
ऑडी क्यू३ ३४ लाख २० हजार ३० लाख ४९ हजार
मर्सिडीज सीएलए ३२ लाख ३० लाख सहा हजार
पाप वस्तू
जीएसटीनंतर तंबाखू व तंबाखूजन्य उत्पादनांवर ४५.०८ ते ८५.१२ टक्के एवढा कर वाढणार आहे. या उत्पादनांवरील उपकरही ६१ ते २०४ टक्क्यांनी वाढेल. बीअर,व्हिस्की आणि वाइनसुद्धा जीएसटी लागू झाल्यानंतर २० टक्क्यांनी वाढेल.
